Cari Açık Nedir ve Çıkış Yolları, Cari Fazla ve Cari Denge kavramlarını gerek ekonomi haberleri ve basın yayın organlarında sıkça duyarız. Bu yazımızda Cari açık nedirNeden oluşur? Cari açık ne anlama gelir? Nasıl finanse edilir ve kapatmak için neler yapılabilir sorularının cevaplarını bulmaya çalışacağız.

Yaklaşık yüzde 80’i sularla çevrili dünyada devletler; farklı coğrafik konumda vede iklimlerine etki edecek yüzey şekillerinde yerleşik düzene geçmişlerdir.

Farklı iklim ve yüzey şekillerinde kurulan bu ülkelerin üretim ve tüketime yönelik yer altı-yer üstü kaynakları da haliyle değişkenlik gözetmektedir.

Ülkemiz tarımsal ürünler olarak zengin bir toprak yapısına sahipken bu zenginliği Rusya gibi soğuğun egemen olduğu bir ülkede göremeyiz veya Kuveyt gibi arap ülkelerinde çıkan petrolün veya yenilemeyen enerji kaynaklarının kalitesiyle ülkemizde çıkan petrolün veya Yunanistan’ın enerji kaynaklarının kalitesini bir tutamayız.

Üretim ve tüketim üzerine kurulu bir dünyada devletler varlıklarını ikame edebilmek için bir bileriyle yani dış dünyayla bir etkileşim içerisine girerler.

Bu etkileşimin nihai sonucunda da ülkeler birbirlerinden emtia yani mal ithal veya ihraç ederler.

Şimdi cari açığa gelecek olursak.

Cari açık, bir ülkenin ithal ettiği malların ihraç ettiği mallardan fazla olduğu durumdur.

Yani bir ülkenin ithal ettiği mallara ve hizmetlere ödediği miktar, ihraç ettiği mallar ve hizmetlere ödediği miktarı aşıyorsa cari açık oluşur. Buna cari denge açık vermiş de denilebilir.

Cari Açık Hangi Durumlarda Oluşur?

  1. Devletlerarası ithalat ve ihracat
  2. Hizmetler hesabı: taşımacılık, turizm vb.
  3. Transferler hesabı (yabancı ülke vatandaşlarının getirdiği döviz giriş çıkışıdır.)

Bu üç durumun sonucunda ülkeye giren döviz miktarı ülkeden çıkan döviz miktarından fazla ise cari açık veya cari fazla oluşur.

Şunu eklemekte fayda var yukarıda ki maddelere ek olarak. Ülkemiz de 24 Ocak 1980 den beri serbest piyasa ekonomi sistemi uygulamaktadır. Bu piyasa her türlü alım satımın belli bir çerçeve içerisinde özgürce yapıldığı piyasalardır. Ülkemizde belli dönemlerde siyasi ve ekonomik olarak bir belirsizlik söz konusu olabiliyor.

Bu belirsizliklerde iktidar mensupları halkın teveccühünü kazanmak adına piyasaya ufak bir dokunuş! Yapıp Türk lirasını Dolar veya Eoru karşısında erimesine sebebiyet verebiliyorlar. Tüm ithalat ve ihracatı döviz cinsi üzerinden yapan yerli-yabancı yatırımcılar, dövizin tavan yaptığı bir durumda borç batağına girerek cari açığın açılmasına sebebiyet verebilirler.

Yazarın Tüm Yazıları İçin Tıklayınız

Bir ülkenin gelişmişlik düzeyini belirlemek istiyorsak cari açık oranına bakmamızın oldukça faydası vardır. Çünkü cari açık (Cari Denge) ile ülkenin gelişmişliği ters orantılıdır. Yani yer altı ve yer üstü kaynakları rantabl bir şekilde kullanarak ithal ettiğimiz mallardan çok ihraç ediyorsak hem istihdamı artırır hem de işsizliği ciddi manada azaltmış oluruz. Her şeyden önemlisi enflasyonu tek haneye indirmiş oluruz.

Cari açık nasıl finanse edilir?

Cari dengenin açık vermesinden şunu anlamamız gerekiyor. Eğer cari denge açık veriyorsa bu dengenin bir şekilde mutlaka finanse edilmesi lazım.

Örneğin az ihracat yapıp, buna karşın daha fazla ithalat yapıyorsak bu durumu düzeltmek adına yabancı sermaye ye ihtiyaç, dış borçlanma ve kredi gibi fonlarla cari dengeyi finanse etmemiz gerekir.

Cari açık nasıl kapatılır?

Yukarıda da değindiğimiz gibi cari açık ile bir ülkenin gelişmişliği ters orantılıdır. Cari açığı kapatma yolları oldukça maliyetlidir. Bu açığı kapatmak için

  1. İthal mallara olan talebi azaltmak
  2. Yer altı ve yer üstü kaynakları rantabl bir şekilde değerlendirmek
  3. Döviz kurunun devamlı yükseliş trendinde olduğu bir durumda ürünleri sabit kurdan almak
  4. Yerli ürünleri kullanmayı teşvik etmek.