Bir ülkenin para birimiyle başka bir ülkenin para biriminin değiştirildiği piyasaların genel ismine Forex denilmektedir.  Forex, “Foreign Exchange” sözcüklerinin ilk hecelerinden oluşmaktadır Türkiye’de ise “Foreks” (Kaldıraçlı Alım-Satım İşlemleri) olarak da bilinmektedir.

Bu tanım piyasaların temellerinin atıldığı döneme çok uygun olmakla birlikte bugün Forex piyasasında pariteler başta olmak üzere hisse senedi, CFD’ler, uluslararası endeksler, altın, gümüş, petrol, pamuk gibi birçok emtialar da forex platformlarının içerisine girmiş ve forex ürünü olarak işlem görmeye başlamıştır.

Organize piyasalarda;

  1. Alıcı ile satıcı birbirini tanımaz.
  2. İşlem esasları standarttır. Bu işlem esaslarına tabi olan maddeler, işlem saatleri, işlem büyüklükleri, emir tipleri,  vs ler dir. Alıcı ve satıcı borsada eşleşir.
  3. Bir takas kurumu alıcıya satıcı, satıcıya alıcı rolündedir.
  4. Tarafların birbirine güven duyması gerekmez.

Tezgah üstü piyasalarda ise;

  1. Alıcı ve satıcı birbirini tanır.
  2. İşlem esaslarını taraflar belirler.
  3. İşlem standartı yoktur.
  4. Karşılıklı güven esastır.
  5. Takas işlemleri taraflarca yapılır.

Tezgah üstü piyasaların ana ürünü konumundaki forexin özellikleri;

*Tezgah üstü piyasaların merkezindedir.

*Yatırımcı aracı kuruma güven duymalıdır.

*İşlem fiyatlarını aracı kurum belirler.

*Gerçekleşmiş işlemlerin tescili aracı kurum tarafından tutulur.

*Tüm işlem özelliklerini aracı kurum belirler.

Bu piyasa işlem hacmi olarak dünyanın en yüksek ve en likit piyasasıdır. Forex piyasaları birçok özelliğiyle diğer piyasa işlemlerine benzese de alışılmışın dışında çok faklı özelliklere sahip piyasalardır. Tezgah üstü piyasa özelliklerine göre işleyen forexin hangi yönleriyle farklılaştığını açıklamanın en güzel yolu forex piyasalarının işleyiş özelliklerini alışmış olduğumuz organize piyasaların özellikleriyle karşılaştırmak olacaktır

BIS (Bank of International  Settlement) verilere göre forex piyasasının işlem hacmi günlük 5.5 trilyon USD civarındadır. Yine bu piyasada kaldıraç faktörünün bulunması sebebiyle küçük yatırım tutarlarıyla bile işlem yapılabilir olması piyasanın bu kadar ilgi çekici hale gelmesine sebep olmuştur.

Dünyanın en hızlı gelişen ve en likit piyasası olan forex, 1970’li yıllarda bankaların kendi aralarında yaptığı döviz işlemleri ile başlamış ve zamanla sisteme çeşitli kurumların girmesi, internet teknolojilerinin yaygınlaşarak gelişmesi ile beraber, hem yatırım enstrümanları çeşitlenmiş hem de yatırımcıların taleplerinin şekillenmesi açısından dünya piyasalarında önemli bir yapı taşı olmuştur.

Forex piyasalarında fiyatlar nasıl belirlenir?

Dünyadaki bankaların her para birimi ile ilgili kendine özgü bir nakit akışı vardır. Bankalara çok fazla döviz girişi olabileceği gibi çıkışlar da olabilir. Bu durumda bankalar; nakit akışlarını düzenlemek ve müşterilerinin nakit ihtiyacını karşılamak için, bankalar arası piyasada elindeki fazla para birimini satmak ve ihtiyaç duyduğu diğer para birimlerini almak ister.

Bankalar hemen hemen tüm döviz çiftlerinde ve altın, gümüş gibi spot emtialarda piyasa yapıcısı olarak bulunmaktadır. Bu bankalar forex piyasalarında fiyatların oluşmasını sağlarlar. Fiyatları oluşturan bu uluslararası bankalardan, forex aracı kurumlarına fiyatlar networkler sayesinde iletilir. Forex şirketleri de bu networklerden gelen fiyatlar üzerine kendi gelirlerini (mark up) koyarak son kullanıcıya yani yatırımcılara iletirler.

Yatırım yapmak için neden forex işlemlerini tercih edilebilir mi ?

Forex piyasası, ekonomi ve finans dünyasının gelişen teknolojileri sayesinde sunduğu yatırım ve getiri olanaklarından yararlanmak için hızlı ve anında tepkiler vermenin ve küresel stratejilerin geliştirilmesi gerektiği günümüzde, tüm bu ihtiyaçlara cevap verebiliyor.

Ayrıca, forex piyasasında düşük işlem maliyetleri, yatırımların anında yönlendirilmesini sağlayan yüksek emir çeşitliliği ve tüm bunların tek bir platformdan yönetilmesi de piyasayı cazip kılan faktörler arasında yer alıyor.

Forex’te hangi finansal ürünlere yatırım yapılabilir mi?
Yukarıda da değinildiği gibi  Forex piyasasında altın, buğday, platin, pamuk, petrol gibi dünyanın en çok ilgi gören bir çok emtianın yanı sıra Apple, Google ve Microsoft gibi dünyanın önde gelen şirketlerinin hisse senetlerine ve borsa endekslerine, CFD’leri dahil farklı risk ve getiri seviyesi olan yüzlerce finansal enstrümana yatırım yapılabilir.

Aynı zamanda dünyanın en büyük döviz piyasası olan forex’te Amerikan doları, Euro, İsviçre Frangı-Sterlin gibi popüler döviz çiftleriyle birlikte majör, minör pariteler olmak üzere egzotik para birimlerinde de işlem yapılabiliyor.

Forex’te yatırım yapmanın avantajlı mı değil mi?

Yatırımcıların hafta içi 5 gün ve 24 saat boyunca istediği zaman işlem yapabildiği forex piyasası, belirli işlem saatleri arasına sıkışmadan, yatırımcının global piyasalardaki fırsat ve risklere anında tepki vermesini sağlıyor. Dünyanın en ücra köşesinden bile internet üzerinden ulaşılıp, işlem yapılabildiği forex piyasasında; yatırımcılar evde, işte, tatilde kısaca 24 saaat boyunca yatırım yapma fırsatı sunuyor

Diğer piyasalardan farklı olarak, forex piyasasında bulunan, fiyatlar hem düşerken hem de yükselirken yatırım getirisi elde edebilmesini sağlayan çift yönlü işlem özelliği bulunmaktadır bu özelliğiyle yatırımcılar tek yönlü işlemlerin yapıldığı piyasada olduğu gibi fiyatın yükselmesini beklemeden yatırımlarına yön verebiliyor. Bu da forex piyasasının fiyatların düşmesi veya yükselmesi değil piyasanın yönünün doğru tahmin edilmesi ve bu yönde işlem açılma özelliğinden kaynaklanıyor.

Forex piyasasının avantajları

*Dünyanın en likit piyasası,

*5 gün/ 24 saat açık piyasa,

*Çift yönlü işlem imkanı,

*Evde, işte, tatilde kısaca her yerde Piyasaya kolay erişim imkanlarını sunmaktadır.

Ayrıca küçük meblağlarla, büyük hacimli işlemler yapılmasına olanak sağlayan yüksek kaldıraç özelliği ise yatırım fırsatlarından daha fazla yararlanılmasına imkan sağlayan bu piyasa da 1/100 kaldıraç oranı ile 100 dolarlık bir yatırım dahi yapılabiliyor

Kaldıraçlı işlem nasıl yapılır?

Dünyanın en likit piyasası olan forex’te küçük birikimlerinizle, yüksek hacimli yatırımlar yapmanızı sağlayan kaldıraç sistemi sayesinde yatırımlarınızı verimli şekilde değerlendirebilirsiniz.

Kaldıraç sistemini daha iyi anlaşılmasını sağlamak için küçük bir örnek verelim;

Kaldıraç kullanımı olmayan işlem örneği;
Yatırımcının başlangıç sermayesinin 100 dolar olduğunu varsayıp, brent petrolün fiyatı 50 dolardan hesaplarsak, bu durumda 100 /50 = 2 varil brent petrol satın alınabilir. Bir süre sonra brent petrol fiyatının 55 dolara çıktığını farz edildiğinde yatırımcı elinde bulunan 2 varil brent petrolü 55 dolardan satarsa 2*55=110 dolar elde eder. Yatırımının başlangıcında 100 doları olan yatırımcı bu alım satım işlemi sonucunda 10 dolar yatırım getirisi elde edebilir.

Kaldıraçlı işlem örneği;
Öncelikle brent petrolde 1 lotun 1.000 birime, 1 birimin de 1 varile eşit olduğunu unutmayalım. Brent petrolün varilini 50 dolara aldığımızı farzedelim. Bu piyasasında Brent petrolde 1 lotluk işlem gerçekleştirdiği zaman 1.000 varillik bir pozisyon alınabilir. Dolayısı ile alınan pozisyonda 1’e 50 kaldıraç kullandığı zaman ihtiyaç duyulan teminatın 50.000/50= 1.000 dolar olması yeterlidir. Başka bir ifade ile 1.000 dolar teminat ile 50 bin dolarlık brent petrol işlemi gerçekleştirilebilir.

Piyasanın sunduğu kaldıraç sistemi sayesinde 1000 dolar ile 1’e 50 kaldıraç kullanarak 50 bin dolarlık işlem gerçekleştirebilir. 50.000/20 varil= 1000 varildir. Brent petrolün fiyatı 55 dolara yükseldiğinde (55-50)*1.000=5.000 dolar yatırım getirisi edebilir.

Unutulmamalıdır ki; kaldıraç sistemi yüksek kar fırsatı kadar aynı oranda yüksek kayıp riski de içermektedir.

Forex’e nasıl yatırım yapılır?

Piyasa yapısı ve işlem özellikleri ile yatırımcısına önemli avantajlar sağlayan piyasalarda yatırım yapmak için Sermaye Piyasa Kurulu’ndan (SPK) lisanslı bir aracı kurumda yatırım hesabı oluşturulması gerekiyor. Daha sonra seçilen aracı kurumun verdiği eğitim ve seminerlerden yararlanarak, piyasa hakkında ki bilgi sahibi olunması yatırımların doğru yönetilmesi açısından büyük önem taşıyor. Bu yüzden piyasa da yatırım yapmak isteyen yatırımcılar, piyasanın işleyişini, yatırım araçlarının piyasa davranışlarını, stratejileri üzerine pratik yapmaları gereklidir. Aracı kurumlar tarafından ücretsiz olarak sunulan deneme hesapları sayesinde sanal para ile gerçek piyasa koşullarında işlem yapılarak, risk almadan deneyim kazanabilir.

SPK’nın getirdiği düzenleme ile her yatırımcı deneme hesabından belirli sayıda işlem yapması gerekmektedir.

Yatırımcıları kimlerdir?

Forex piyasasını oluşturan bireysel yatırımcıların yanında; merkez bankaları, bankalar, fonlar, portföy yönetim firmaları, şirketler de yer almaktadır. Bu kadar çok katılımcının bu piyasada yer almasının temelinde; sahip olduğu piyasa dinamikleri, işlem esnekliği ve özgürlüğü yatmaktadır.